ماسه طبیعی رودخانه‌ای یکی از پرمصرف‌ترین انواع ماسه در پروژه‌های ساختمانی ایران است. این نوع ماسه به‌طور مستقیم از بستر رودخانه‌ها، دشت‌های سیلابی یا معادن برداشت می‌شود و به‌طور معمول دارای دانه‌هایی گرد و نرم است. همین گردگوشه بودن ذرات باعث می‌شود ملات یا اندود حاصل از آن کارپذیری بالا داشته باشد و راحت‌تر روی سطح پخش شود؛ هرچند نسبت به ماسه شکسته یا دوبارشور، پیوند مکانیکی آن با سیمان ضعیف‌تر است.
از نظر دانه‌بندی، سایز متوسط 0 تا 6 میلی‌متر انتخابی رایج برای ملات‌سازی، گچ‌کاری زیرکار و ترکیب در بتن‌های غیرسازه‌ای است. وجود دانه‌های نرم‌تر (ریزتر از 0.3 میلی‌متر) باعث افزایش پلاستیسیته ملات می‌شود، اما در صورت بالا بودن میزان خاک یا سیلت، می‌تواند کیفیت چسبندگی و مقاومت نهایی را کاهش دهد. به همین دلیل در پروژه‌های حساس، ماسه به‌صورت شسته دوبار استفاده می‌شود تا ناخالصی‌ها و گرد و غبار از بین بروند.
یکی از ویژگی‌های متغیر این ماسه، رطوبت اولیه آن است که بسته به فصل برداشت و شرایط آب‌وهوایی تغییر می‌کند. در زمان بارندگی یا برداشت از بستر مرطوب، میزان آب موجود در ماسه افزایش یافته و همین مسئله می‌تواند در نسبت آب به سیمان (w/c ratio) تأثیر بگذارد. در پروژه‌های بزرگ، پیمانکاران معمولاً ماسه را قبل از مصرف دپو کرده تا رطوبت آن به حالت یکنواخت برسد.

از لحاظ استاندارد، این ماسه باید با الزامات ISIRI 302 (استاندارد ملی ایران برای مصالح سنگدانه) و ASTM C33 (استاندارد بین‌المللی دانه‌بندی و تمیزی) مطابقت داشته باشد. هرچند در عمل، کیفیت ماسه طبیعی به‌شدت وابسته به منبع تأمین است؛ برای مثال ماسه رودخانه‌ای تهران یا قم معمولاً دانه‌های سیلیسی روشن دارد، در حالی‌که ماسه برداشت‌شده از مناطق جنوبی ایران (مانند خوزستان) رنگ تیره‌تر و درصد رس بالاتری دارد.
از نظر اقتصادی، این نوع ماسه به دلیل فراوانی و سهولت استخراج، مقرون‌به‌صرفه‌ترین گزینه برای پروژه‌های ساختمانی عمومی محسوب می‌شود. به‌ویژه در کاربری‌هایی مانند دیوارچینی، آجرکاری، زیرسازی کف، شیب‌بندی پشت‌بام و محوطه‌سازی، استفاده از ماسه رودخانه‌ای کاملاً رایج است. با این حال، برای بتن‌ریزی‌های سازه‌ای یا کاربری‌های مقاومتی بالا، معمولاً با ماسه شسته صنعتی یا ماسه شکسته ترکیب می‌شود تا مقاومت فشاری و چسبندگی بتن افزایش یابد.
به‌طور کلی، ماسه طبیعی رودخانه‌ای انتخابی است متوازن بین کیفیت و قیمت. اگرچه از نظر مقاومت در برابر بتن‌های سازه‌ای ضعیف‌تر از ماسه شکسته است، اما به دلیل دسترسی آسان، قابلیت اختلاط با سیمان و کارایی بالا در ملات‌های بنایی و اندودکاری، همچنان یکی از اصلی‌ترین مصالح مصرفی در ساخت‌وسازهای روزمره ایران به‌شمار می‌آید.